Lekkostrawna

Jeśli zmagasz się z problemami trawiennymi, jesteś po zabiegu, wracasz do zdrowia po chorobie lub Twój żołądek lepiej reaguje na delikatne posiłki, dieta lekkostrawna może przynieść ulgę i poprawić samopoczucie. Gotowy, zbilansowany jadłospis diety lekkostrawnej znajdziesz w BeDiet, bez konieczności samodzielnego planowania.

Jeśli dostarczymy nadwyżkę kaloryczną jest to jak najbardziej możliwe. Dieta lekkostrawna bywa stosowana właśnie w tym celu, np. u pacjentów wyniszczonych chorobą, którzy po wyjściu ze szpitala mają odzyskać siły i kilogramy, lub u sportowców z problemami żołądkowymi, którzy chcą kontynuować budowanie masy mięśniowej na łagodniejszych potrawach.

Sama dieta lekkostrawna nie jest nastawiona na odchudzanie jej celem jest jakościowa zmiana pożywienia, nie redukcja kalorii. Przy spożyciu kalorii zgodnym z zapotrzebowaniem waga powinna pozostać stabilna.

W praktyce bywa różnie: mniejszy apetyt po chorobie czy operacji może prowadzić do spadku wagi, ale dieta lekkostrawna bywa też dość wysokowęglowodanowa (dużo ryżu, bułeczek, kisieli), co bez kontroli porcji może sprzyjać tyciu. Sama zmiana na dietę lekkostrawną nie gwarantuje więc utraty wagi bez świadomego deficytu kalorycznego.

Dieta lekkostrawna występuje w kilku wariantach, dopasowanych do dodatkowych potrzeb zdrowotnych:

• bez laktozy/nabiału/mięsa - dla osób z nietolerancją lub wybierających dietę roślinną
• lekkostrawna bogatobiałkowa - często zalecana po operacjach, oparzeniach, w okresie gojenia ran, przy niedożywieniu lub u pacjentów onkologicznych
• bogatobiałkowa i niskotłuszczowa - przy rekonwalescencji i osłabieniu
• o niskim IG i bez błonnika (bezresztkowa) - przy chorobach jelit, cukrzycy i stanach zapalnych

Przykładowy dzień na diecie lekkostrawnej:

• Śniadanie - owsianka na wodzie z bananem i cynamonem
• II śniadanie - pieczone jabłko z musem
• Obiad - filet z indyka gotowany na parze, puree ziemniaczane, gotowana marchew
• Podwieczorek - kisiel malinowy
• Kolacja - kasza manna na mleku bez laktozy z musem morelowym

Inne proste przepisy to krem z marchewki i dyni, budyń waniliowy bez laktozy czy zupa ryżowa z marchewką i pietruszką.

Do produktów zakazanych lub niewskazanych należą:

• tłuste, smażone i panierowane potrawy
• pełnoziarniste pieczywo i grube kasze (gryczana, jęczmienna)
• strączki - groch, fasola, ciecierzyca, soczewica
• kapusta, kalafior na surowo, brokuły, cebula, czosnek, papryka, ogórek
• owoce pestkowe (śliwki, wiśnie, agrest, porzeczki), cytrusy
• ostre przyprawy, ocet, marynaty, kiszonki
• napoje gazowane, kawa naturalna, alkohol

W diecie lekkostrawnej liczy się umiar nawet dozwolone produkty zjedzone w nadmiarze mogą obciążyć żołądek, choć jednorazowe odstępstwo zwykle nie zaszkodzi.

Podstawą nawodnienia jest woda, która sprzyja regeneracji przewodu pokarmowego i zapobiega zaparciom. Dobrym uzupełnieniem są herbaty ziołowe (rumianek, mięta, melisa), słaba czarna herbata, rozcieńczone soki i lekkie kompoty.

Dieta lekkostrawna nie wymaga rezygnacji ze słodkości, jedynie wyboru lżejszych wersji: kisiel, galaretka, budyń, pieczone owoce, lekki biszkopt czy herbatniki. Wystarczy niewielka porcja raz dziennie. Warto unikać bardzo zimnych słodyczy, np. lodów, ze względu na niską temperaturę i wysoką zawartość tłuszczu.

Owoce lekkostrawne powinny być dojrzałe, soczyste, pozbawione skórki i najlepiej poddane obróbce (ugotowane, upieczone, starte na mus). Dobrze tolerowane są banany, pieczone lub gotowane jabłka, gruszki w formie kompotu, brzoskwinie i morele bez skórki. Maliny czy truskawki lepiej jeść przetarte, bez pestek.

Warzywa lekkostrawne to głównie te o niskiej zawartości błonnika, obrane i dobrze ugotowane: marchew, pietruszka, seler, buraki, dynia, cukinia, ziemniaki, bataty. W umiarkowanych ilościach można sięgać po ugotowanego kalafiora, brokuły, szpinak czy szparagi.

Ogólna zasada to produkty świeże, naturalne, niskoprzetworzone, pozbawione twardych elementów (skórki, pestki, grube włókna) i o obniżonej zawartości tłuszczu:

• zboża - pieczywo pszenne, sucharki, biały ryż, kasza manna, kuskus, drobny makaron
• warzywa - marchew, dynia, cukinia, buraki, ziemniaki, kabaczek
• białko - indyk, kurczak, cielęcina, dorsz, jaja na miękko, omlet parowy
• nabiał - jogurt naturalny, kefir, chudy twaróg, mleko bez laktozy
• owoce - banany, pieczone jabłka, brzoskwinie, morele, gruszki gotowane
• inne - kisiele, budynie, galaretki, biszkopty, musy owocowe

Warzywa i owoce najlepiej spożywać po obraniu i ugotowaniu, a mięso wybierać chude i przygotowywać bez panierki. Zamiast ostrych przypraw sprawdzą się koper, majeranek czy natka pietruszki.

Zalecana obróbka kulinarna to przede wszystkim:

• gotowanie w wodzie lub na parze - podstawowy sposób przygotowania większości dań
• pieczenie w folii, rękawie lub pergaminie - zachowuje soczystość bez dodatku tłuszczu
• duszenie bez obsmażania - powolne gotowanie pod przykryciem, z minimalną ilością tłuszczu
• smażenie beztłuszczowe - na patelni nieprzywierającej, ewentualnie z kroplą oleju
• grillowanie kontaktowe lub w piekarniku - bez otwartego ognia, który wysusza i zwęgla potrawy
• gotowanie w wolnowarze - niska temperatura sprawia, że mięso jest miękkie, a potrawy aromatyczne bez nadmiaru przypraw

• Regularność posiłków - 4-5 niewielkich dań dziennie
• Łagodna obróbka kulinarna - gotowanie w wodzie, na parze, pieczenie bez tłuszczu, duszenie
• Ograniczenie tłuszczu - unikanie smażenia i tłustych produktów zwierzęcych
• Unikanie ostrych przypraw i alkoholu - mogą podrażniać żołądek
• Łagodna konsystencja potraw - puree, kremy, dania rozdrobnione i miękkie
• Odpowiednia ilość płynów - minimum 1,5-2 litry dziennie

Dieta lekkostrawna nie jest potrzebna zdrowym osobom na co dzień, jeśli nie mają ku temu wskazań. Dla zdrowego człowieka długotrwałe eliminowanie błonnika i innych składników może być niekorzystne, bo błonnik jest ważny dla prawidłowej pracy jelit. Bez dolegliwości żołądkowo-jelitowych lepiej pozostać przy normalnej, zbilansowanej diecie.

Dieta lekkostrawna ma charakter leczniczy i regeneracyjny. Zaleca się ją m.in. przy:

• chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, przewlekłym zapaleniu błony śluzowej żołądka, refluksie żołądkowo-przełykowym
• zespole jelita drażliwego i nieswoistych zapaleniach jelit zwłaszcza w okresach zaostrzeń i rekonwalescencji
• po operacjach jamy brzusznej (np. resekcja żołądka, usunięcie woreczka żółciowego) - ułatwia gojenie i zmniejsza ryzyko powikłań
• zatruciach pokarmowych, biegunkach, wymiotach i infekcjach z gorączką
• chorobach trzustki, wątroby, nerek, a nawet po zawale serca

Korzystają z niej też osoby starsze, które gorzej tolerują ciężkie potrawy.

Dieta lekkostrawna (łatwostrawna) to zmodyfikowana wersja diety podstawowej, której celem jest maksymalne odciążenie układu pokarmowego. Polega na doborze produktów i technik kulinarnych tak, by posiłki nie podrażniały przewodu pokarmowego mechanicznie, chemicznie ani termicznie.

Główne założenia to unikanie potraw ciężkich, tłustych i wzdymających, rezygnacja z ostrych przypraw oraz łagodna obróbka jedzenia gotowanie, duszenie, pieczenie zamiast smażenia na tłuszczu. Dzięki temu trawienie jest ułatwione, błona śluzowa żołądka i jelit nie jest nadmiernie obciążana, a organizm lepiej wchłania składniki odżywcze.