Dieta karniwora - zasady i opinia dietetyczki

Czy dieta Carnivore jest zdrowa?

Chcąc powiedzieć coś pozytywnego o tym modelu możemy zauważyć, że wraz z roślinami eliminuje on potencjalne antyodżywcze składniki roślin (np. lektyny, fityniany). Na tym jednak koniec, a kwestia składników antyodżywczych w produktach roślinnych też nie jest kwestią zero-jedynkową.

Z naukowego punktu widzenia dieta karniwora jest dietą niezwykle niedoborową. Eliminuje ona całe grupy składników kluczowych dla zdrowia.

Literatura dowodzi, że większy udział czerwonego mięsa i przetworzonego mięsa w diecie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zgonu ogółem, z przyczyn sercowo-naczyniowych i nowotworów.

Głównymi tłuszczami w mięsie są nasycone kwasy tłuszczowe (NKT). Badania pokazują, że jeśli częściowo zastąpimy nasycone kwasy tłuszczowe - jedno lub wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi (obecne głównie w roślinach lub tłuste ryby) obniżymy cholesterol całkowity i frakcję LDL. Dodatkowo, gdy zamienimy NKT na wielonienasycone kwasy tłuszczowe zmniejszymy ryzyko chorób układu krążenia, szczególnie u mężczyzn.

Zgodnie z obecnymi danymi - wysokie spożycie czerwonego i przetworzonego mięsa wiąże się ze zwiększonym ryzykiem chorób, zwłaszcza cukrzycy typu 2 czy raka jelita grubego. Potwierdza to plik udostępniony przez Światową Organizację Zdrowia, który wskazuje, że “każda 50-gramowa porcja przetworzonego mięsa spożywana codziennie zwiększa ryzyko raka jelita grubego o 18%”.

Nie oznacza to jednak, że nie znajdziemy badania pokazującego korzyści tego modelu, czy nie usłyszymy o pozytywnych skutkach tej diety. Niektórzy opisują zmniejszone łaknienie, co może wynikać z wysokiego udziału białka, inni na ograniczenie podjadania przekąsek, co może być związane z unikaniem węglowodanów. W ogólnym ujęciu wszystkich dowodów brakuje jednak jakichkolwiek danych długoterminowych, które pozwoliłyby ocenić jej bezpieczeństwo.

Braki odżywcze w diecie karniwora

Dieta ta eliminuje składniki o udowodnionym znaczeniu ochronnym:

• błonnik – niezbędny dla mikrobiomu,
• witamina C – ryzyko szkorbutu przy długotrwałym niedoborze,
• foliany – konieczne do syntezy DNA,
• magnez i potas – kluczowe dla pracy mięśni i układu nerwowego,
• polifenole – roślinne antyoksydanty o działaniu przeciwzapalnym,
• SCFA – krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe produkowane z błonnika.

Kto szczególnie musi uważać na tę dietę?

Dieta karniwora jest przeciwwskazana u:

• kobiet w ciąży i karmiących,
• dzieci i młodzieży,
• osób z chorobami nerek,
• osób z hipercholesterolemią,
• osób z dną moczanową i kamicą,
• osób z zaburzeniami odżywiania,
• osób z podwyższonym LDL.

Czy dieta Carnivore jest dietą odchudzającą?

W krótkiej perspektywie dieta karniwora może prowadzić do utraty masy ciała. Jednak mechanizm, który za tym stoi nadal opiera się o deficyt energetyczny. Zmniejszenie liczby produktów w diecie ogranicza podjadanie, a wysoka zawartość białka i tłuszczu zwiększa sytość.

Trzeba jednak pamiętać, że utrzymanie tak restrykcyjnej diety jest bardzo trudne, a powrót do bardziej zróżnicowanego jedzenia często kończy się efektem jojo. Brak błonnika i składników roślinnych może również prowadzić do zaparć, zmęczenia i zaburzeń lipidowych, co utrudnia długofalową redukcję.

Jeśli celem jest odchudzanie oparte na stabilizacji glikemii i pracy z apetytem, znacznie bezpieczniejszą i lepiej przebadaną alternatywą jest dieta keto.

Dieta karniwora a dieta keto - różnice

Choć obie diety są niskowęglowodanowe, różnią się fundamentalnie konstrukcją i wpływem na zdrowie. Dieta keto zezwala na spożycie wybranych warzyw, orzechów, nasion i niewielkich ilości owoców (niskoskrobiowych). Zapewnia to dostęp do źródeł błonnika, witamin i antyoksydantów. W diecie karniwora cała żywność roślinna jest wykluczona, co skutkuje brakiem błonnika, witaminy C, czy składników bioaktywnych o działaniu ochronnym.

Oba modele różnią również źródła tłuszczu. W diecie ketogenicznej korzysta się zarówno z tłuszczów zwierzęcych, jak i roślinnych, podczas gdy dieta karniwora opiera się jedynie na tłuszczach zwierzęcych. Keto oferuje większą różnorodność posiłków i daje możliwość dostosowania jadłospisu do potrzeb zdrowotnych, natomiast dieta karniwora jest bardzo monotonna i prowadzi do wyeliminowania wielu niezbędnych składników.

Keto ma udokumentowane zastosowanie kliniczne i może być stosowana długoterminowo przy właściwym zbilansowaniu. Model karniwora nie posiada takich dowodów, a dostępne dane sugerują podwyższone ryzyko niedoborów, zaburzeń lipidowych i pogorszenia zdrowia jelit. Z tego względu dieta karniwora nie jest uznawana za bezpieczną strategię długoterminową.

Dieta karniwora - przykładowy jadłospis

Śniadanie: 3 jajka sadzone, boczek
Obiad: antrykot, szpik kostny, rosół
Kolacja: łosoś smażony na maśle, jajka w koszulce

Dieta karniwora - opinia dietetyczki

Dieta karniwora nie jest modelem zrównoważonym i nie powinna być stosowana długoterminowo. Łamie zasady pełnowartościowej diety i zasad talerza zdrowego żywienia. Jej ryzyka obejmują wiele aspektów, np. wzrost stężenia lipoproteiny LDL, zaburzenia mikrobioty jelitowej, niedobory witamin i minerałów.

Może być rozważana jedynie jako krótkotrwała dieta eliminacyjna pod ścisłą opieką specjalisty. Choć i w tym przypadku, jako dietetyk, uznaję, że polecam zdecydować się na inne, mniej niedoborowe modele.

BeDiet - odżywiaj się zdrowo

Zamiast tak restrykcyjnych modeli warto wybrać bezpieczne, przebadane systemy żywienia, które wspierają zdrowie, metabolizm i samopoczucie. BeDiet oferuje plany żywieniowe zbilansowane pod kątem białka, tłuszczów, błonnika i mikroelementów oraz dopasowane do Twoich potrzeb.

Bibliografia:

• Ekmekcioglu C, Wallner P, Kundi M, Weisz U, Haas W, Hutter HP. Red meat, diseases and healthy alternatives: A critical review. Crit Rev Food Sci Nutr. 2018;58(2):247–261.
• Goedeke S, O’Hearn A, Cordain L. Assessing the nutrient composition of a carnivore diet: a theoretical comparison with dietary reference intakes. Curr Dev Nutr. 2024;8(1)
• Kim Y, Je Y. Meat Consumption and Risk of Metabolic Syndrome: Results from the Korean Population and a Meta-Analysis of Observational Studies. Nutrients. 2018;10(4):390.
• Makki K, Deehan EC, Walter J, Bäckhed F. The impact of dietary fiber on gut microbiota in host health and disease. Cell Host Microbe. 2018;23(6):705–715.
• Schwab U, Lauritzen L, Tholstrup T et al. Effect of the amount and type of dietary fat on cardiometabolic risk factors and risk of developing type 2 diabetes. A systematic review. Food Nutr Res. 2014;58:25145.
• Wang X, Lin X, Ouyang YY, Liu J, Zhao G, Pan A et al. Red and processed meat consumption and mortality: dose–response meta-analysis of prospective cohort studies. Public Health Nutr. 2016;19(5):893–905.
• World Health Organization. IARC Monographs evaluate consumption of red meat and processed meat. 2015. International Agency for Research on Cancer (IARC).